Tướng Phạm Xuân Ẩn (ảnh AP)

Bài liên quan : Kỳ cuối: Ngọn gió nên đời anh hùng [23/11/2006] Kỳ 19: Tình bạn trong phút cuối [23/11/2006] Kỳ 11: Chất hài hước Nam bộ kiểu Mỹ [01/11/2006] Phạm Xuân Ẩn - Ông là ai? [21/10/2006] Góp ý - Không thể viết như thế [04/10/2006] Làm trai trong thời ly loạn [27/09/2006] Những phút cuối cùng của Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn [23/09/2006] Một nhà tình báo lỗi lạc - Một Người đương thời đã ra đi… [25/09/2006]

Hãng thông tấn Mỹ, AP, viết rằng Phạm Xuân Ẩn, người có cuộc sống hai mặt đầy nguy hiểm và đáng nể, một mặt là tình báo cộng sản và một mặt là phóng viên đáng kính của các hãng tin phương Tây trong chiến tranh Việt Nam, đã qua đời

Không chỉ AP, có thể kể ra danh sách dài các hãng thông tấn nước ngoài đưa tin bài về sự ra đi của nhà tình báo vĩ đại, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn, như Reuters, AFP, ABC News, USA Today, v.v... Và tất cả đều ca ngợi ông.

Theo AP, ông Ẩn, bị khí thũng, qua đời tại một bệnh viện quân y ở TP. Hồ Chí Minh. Từ khi nhập viện vào tháng Bảy, ông Ẩn lúc mê lúc tỉnh và mấy ngày trước khi đi, ông hôn mê. Vợ và bốn người con của ông đã túc trực bên giường khi ông tạ thế.

AP cho biết trong lịch sử tình báo thời chiến, ít ai thành công như ông Ẩn. Ông đã đứng trong hai thế giới suốt 15 năm chiến tranh - nhà báo và nhà tình báo. Đầu tiên ông làm việc cho hãng Reuters, sau đó là tạp chí Time. Vị trí này cho ông cơ hội tiếp cận các căn cứ quân sự và dự họp kín.

Ông nổi tiếng về các bài viết cũng như sự hiểu biết của mình đến nỗi nhiều người Mỹ nghi ông làm việc cho CIA (Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ).

Ông Ẩn khẳng định ông không bao giờ đưa tin sai khi còn là nhà báo. Năm 2000, trong cuộc phỏng vấn với AP, ông Ẩn nói ông luôn nồng nhiệt với đồng nghiệp phương Tây. Ông từng học đại học ở Fullerton, California.

“Tôi đã chiến đầu vì hai điều – độc lập và công bằng xã hội”, ông từng nói. Ông được biết đến là người nói năng nhẹ nhàng, nghiện thuốc lá và đáng tin cậy.

Tướng Phạm Xuân Ẩn (ảnh AFP)

Một số người ngoài cuộc nói xấu ông nhưng các cộng sự cũ không hề chỉ trích ông khi vào những năm 1980, ông Ẩn tiết lộ ông là tình báo của Việt Nam.

Stanley Karnow, cựu phóng viên của Time ở châu Á và tác giả cuốn “Vietnam; A History” (Việt Nam; Một lịch sử) cho biết dù làm tình báo, ông Ẩn hay bài viết của ông luôn đáng tin cậy.

“Tôi đã ấn tượng trước những gì ông biết”, Karnow thổ lộ. “Sau này ông nói nhiệm vụ của ông là tình báo chứ không phải bóp méo thông tin (để đánh lạc hướng đối phương)”.

“Sự thật là tôi biết nhiều chuyện mà tôi không bao giờ nói với ai”, ông Ẩn cho biết.

Năm 16 tuổi, ông Ẩn tham gia cách mạng. Từ năm 1954, ông làm trợ lý cho Đại tá Edward Lansdale, quan chức tình báo Mỹ. Lansdale được cho rằng là hình mẫu cho nhân vật chính trong tiểu thuyết “The Quiet American” (Người Mỹ Trầm Lặng) của Graham Greene.

Theo Reuters, ông Ẩn làm tình báo từ năm 1952. Tạp chí The New Yorker (Người New York), số ra ngày 29/4/2005, có bài báo mang tựa đề “The Spy Who Loved Us; Annals of Espionage”, (Người tình báo yêu quý chúng ta; Ghi chép về các hoạt động tình báo) dẫn lời David Halberstam, phóng viên chiến trường của New York Times nói câu chuyện của ông Ẩn là “đầy mưu đồ, khói thuốc và sự trung thực, nhưng tôi vẫn nghĩ tốt về ông. Tôi chưa bao giờ cảm thấy bị ông Ẩn phản bội”.